O trigo 1

 

Un dos meus primeiros recordos das paisaxes da miña infancia era a alternancia de estivadas e toxeira baixa.

Estamos falando de finais dos ano 60 e principios dos setenta.

As estivadas eran  eidos cultivados de centeo ou trigo fora dos agros, é dicir, no monte.

Nesta época a mecanización do agro era incipiente. Empezábanse a ver os primeiros tractores, case todos da marca Barreiros e algún Ebro super 55, modelos de pouca potencia e estreitos que aínda cabían polas corredoiras feitas para circularen os carros de vacas, cos que compartían vía.  Supoñían un adianto importante con respecto aos carros, grades e arados de tracción animal.

Este era un tempo de transición entre o cultivo manual da postguerra na que se botaba todo o monte de pan, que era o nome co que se coñecía o centeo e o trigo, e a da incipiente mecanización, obrigada, polo progresivo despoboamento das aldeas causado por unha industrialización  crecente que demandaba, cada vez máis, man de obra. Foi cambiar o inxente traballo manual, posible porque as aldeas estaban moi poboadas, polas primeiras máquinas, necesarias porque xa a xente non chegaba para facelo como antes. Recordemos que estábamos superando a postguerra de moita precariedade e fame, na que o principal valor era o grao. Que eran obrigados a dar parte da produción para alimentar tamén á poboación das cidades, e que se creou un mercado negro cheo de perigos , medos, inseguridades, roubos, violencia,… xerados pola necesidade.

Pero vamos abandonar o contexto e centrarnos no cultivo en si.

Tamén chamado pan, aínda que este termo utilizábase maiormente para referirse ao centeo, o trigo adoitábase botar nos agros porque era máis esixente en nutrinte e humidade.

Os agros eran un conxunto de leiras agrupadas nos que habitualmente se rotaban os cultivos, entre outras cousas pola escaseza de aceso ás parcelas, polo que nunha parte grande dos casos tiñas que chegar ó teu eido pasando por riba do veciño. Este eran as posesións, que así lle chamaban aos camiños de servidume.

Os agros eran abonados co esterco que producían os animais nas casas e antes de chegar a estas tiña que ser arrincado da corte e cargado no carro ou remolque do tractor se fora o caso, e era un traballo moi duro. Máis tarde levábase á leira e descargábase en ringleiras en pequenos montonciños.  Este traballo facíase no outono e ás veces, chamábase outonar.

Uns días ou semanas máis tarde, logo dunha breve compostaxe, esparexíase cubrindo a superficie da leira de forma regular.

Posteriormente, arábase a terra enterrando ese esterco e incorporándoo á terra. O arado non será moi profundo para non alonxalo do sistema radicular que é superficial.